تبلیغات
آزمون بندگی - آیه ها و نکته ها
تاریخ : پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 | 01:07 ب.ظ | نویسنده : مستور
مباهله؛ من و خانواده ام

(فَمَنْ حَآجَّک فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَآءَک مِنَ الْعِلْمِ فَقُل تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَآءَنَا وَ أَبْنَآءَکمْ وَ نِسَآءَنَا وَ نِسَآءَکمْ وَ أَنفُسَنَا وَ أَنفُسَکمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَتَ اللَّهِ عَلَی الْکاذِبِینَ )[1]

«پس هر که با تو، بعد از علم و دانشی که به تو رسیده است، دربارة او (عیسی) به ستیز و محاجّه برخیزد (و از قبول حقّ شانه خالی کند) بگو: بیائید پسرانمان و پسرانتان و زنانمان و زنانتان و خودمان را (کسی که به منزلة خودمان است) وخودتان را بخوانیم، سپس (به درگاه خدا) مباهله و زاری کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.»

واژه ی «نَبتَهل » از ریشة «ابتهال » به معنای بازکردن دست ها و آرنج ها برای دعا، به سوی آسمان است و این آیه به دلیل این واژه، به آیة مباهله معروف گشته است. مباهله، یعنی توجّه و تضرّع دو گروه مخالف یکدیگر، به درگاه خدا و تقاضای لعنت و هلاکت برای طرف مقابل که از نظر او، اهل باطل است.[2]

در تفاسیر شیعه و سنی و برخی کتب حدیث و تاریخ می خوانیم که در سال دهم هجری، افرادی از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم مأمور تبلیغ اسلام در منطقة نجران از بلاد یمن شدند.

مسیحیانِ نجران نیز هیئتی را به نمایندگی از سوی خود برای گفت وگو با پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم به مدینه گسیل داشتند. با وجود گفت وگوهایی که میان آنان و پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ردّ و بدل شد، باز هم آنان بهانه جویی کرده و در حقّانیت اسلام ابراز تردید می کردند. این آیه نازل شد و خطاب به پیامبر فرمود: «به کسانی که با تو گفت وگو و جدال کرده و از قبول حقّ شانه خالی می کنند، بگو: بیایید با فراخواندن فرزندان و زنان و خودمان، خدا را بخوانیم و با حالت تضرّع و ابتهال بر دروغگویان نفرین کنیم و هر نفرینی که دامن گروه مقابل را گرفت، معلوم می شود که راه او، باطل است و با این وسیله به این گفت وگو و جدال پایان دهیم.»

هنگامی که نمایندگان مسیحیان نجران، پیشنهاد مباهله را از رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم شنیدند، به یکدیگر نگاه کرده و متحیر ماندند. آنان مهلت خواستند تا در این باره، فکر و مشورت کنند. بزرگِ نصاری به آنها گفت: «شما پیشنهاد را بپذیرید و اگر دیدید که پیامبر با سر و صدا و جمعیتی انبوه برای نفرین می آید، نگران نباشید و بدانید که خبری نیست؛ ولی اگر با افراد معدودی به میدان آمد، از انجام مباهله صرفِ نظر و با او مصالحه کنید.»

روز مباهله، آنها دیدند که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم همراه با دو کودک و یک جوان و یک زن بیرون آمد. آن دو کودک، حسن و حسین علیهما السلام و آن جوان، علی بن ابی طالب علیه السلام و آن زن فاطمة زهرا علیها السلام دختر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بودند.

اُسقف مسیحیان گفت: «من چهره هایی را می بینم که اگر از خداوند بخواهند کوه از جا کنده شود، کنده می شود. اگر این افراد نفرین کنند، یک نفر مسیحی روی زمین باقی نمی ماند.»؛ بنابراین از مباهله اعلام انصراف کرده و حاضر به مصالحه شدند. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «سوگند به کسی که مرا پیامبر حقّ قرار داد، اگر مباهله انجام می گرفت، آن وادی آتش را بر آنان فرو می ریخت.»[3]

این ماجرا، علاوه بر تفاسیر شیعه، در منابع معتبر اهل سنّت نیز آمده است.[4] چنانکه علامه طباطبایی می گوید: «ماجرای مباهله را 51 نفر از صحابه به اتّفاق نظر نقل کرده اند.»[5] و در کتاب احقاق الحق نیز نام شصت نفر از بزرگان اهل سنّت را آورده است که همگی گفته اند: «این آیه در عظمت پیامبر و اهل بیت علیهم السلام اوست.»[6]

روز مباهله، بیست وچهارم یا بیست و پنجم ماه ذی الحجّه بوده و محل آن در روزگار پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در بیرون شهر مدینه بوده که اکنون داخل شهر قرار گرفته و در آن محل، مسجدی به نام «مسجد الاجابة» ساخته شده است. فاصلة این مسجد تا مسجدالنّبی تقریباً دو کیلومتر است.

بر اساس روایتی در تفسیر المیزان، دعوت به مباهله مخصوص نصاری نبوده و پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از یهودیان نیز برای مباهله دعوت کردند.

مباهله، خاصّ زمان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نبوده است؛ بلکه براساس برخی از روایات، دیگر مؤمنان نیز می توانند مباهله کنند. امام صادق علیه السلام در این باره دستوراتی داده اند.[7]

گرچه پیامبر می توانست خود شخصاً نفرین کند وکاری به علی، فاطمه، حسن و حسین علیهما السلام نداشته باشد؛ ولی خدا و رسول، با این عمل به ما فهماندند که این افراد، یاران و شریکان رسول خدا در دعوت به حقّ هستند و همراه او آمادة استقبال از خطر بوده و تداوم گر حرکت او هستند.


پی نوشت ها :
[1]. سوره آل عمران/61.
[2].التحقیق فی کلمات القرآن.
[3]. تفسیر مجمع البیان؛ مناقب ابن مغازی، ص 263.
[4]. تفاسیر کبیرفخررازی، آلوسی، مراغی، روح البیان، المنار، ابن کثیر در ذیل آیه و در کتاب الکامل ابن اثیر، ج 2، ص 293، مستدرک حاکم، ج 3، ص 150 و مسند احمد حنبل، ج 1، ص 185 آمده است.
[5]. تفسیر المیزان، ج 3، ص 257.
[6]. احقاق الحق، ج 3، ص 46.
[7]. تفسیرنورالثقلین ج 1، ص 351؛ اصول کافی، ج 2، باب مباهله.



طبقه بندی: مباهله،
برچسب ها: مباهله، پیامبر صلی‌ الله‌ علیه‌ و‌آله، لعنت، تفاسیر شیعه،